U bent hier

Special eten deel 2: Kunstig gevulde winkelrekken

 

Waar mensen vroeger hun voedsel rechtstreeks bij de boer of op de markt gingen kopen, is nu de supermarkt de norm. Uit de kunst komt soms kritiek op die onpersoonlijke vorm van voedselvergaring: de moderne jager-voedselzoeker is de supermarktconsument.

 

In 2002 en 2003 bouwde de Antwerpse Guillaume Bijl de Neuer Supermarkt en Your Supermarket respectievelijk in de Frankfurtse Schirn Kunsthalle en Tate Liverpool. De kunstenaar noemde de twee werken transformatie-installaties. Zo’n installaties tonen een realiteit in een niet-realiteit. Zo beschouwt Bijl de kunstruimte als een fictieve plaats. Beide installaties komen levensecht over door de toevoeging van promotieborden, de overname van de huisstijl van lokale winkelketens, en rekken vol voedsel. De kijker krijgt echter een onwennig gevoel wanneer hij of zij merkt dat er geen medewerkers aanwezig zijn en dat de producten niet verkocht worden. Bijl slaagt erin om ons te laten nadenken over het alledaagse en het menselijk gedrag, en dus ook over de plaats waar we als mens vaak zonder nadenken ons voedsel aanschaffen. 

 

Guillaume Bijl, Installation `Supermarket`, 2002-2003, © Tate Liverpool

 

De tekst Het decor van deze tijd van Marc Holthof beschrijft de kunstwerken als stillevens met een melancholische bijklank. Zo is winkelen uiterst onpersoonlijk en worden de opbrengsten van de landbouw getransformeerd tot industriële producten. De echte band tussen de creatie van voedsel en de uiteindelijke consument is verdwenen. Het wachten aan de kassa verwijst naar de macht van de bureaucratie. Klanten zijn steeds ondergeschikt aan allerhande sociale conventies waarvan men geen besef heeft van de onderliggende mechanismen. Het moet benadrukt worden dat Bijl zijn kritiek nooit op een direct manier uit. De werken getuigen enkel over de hedendaagse werkelijkheid.

 

De winkelinstallaties van Bijl hebben enkele interessante kunsthistorische linken. Op een eigentijdse manier refereert de kunstenaar naar verschillende imitatiekunsten zoals theater en film. Ook kunnen Neuer Supermarkt en Your Supermarket gezien worden als readymades. Een readymade kan omschreven worden als een voorwerp dat uit zijn context wordt gehaald en onder het label kunst komt te staan. Een eerste voorbeeld was de Fontaine van Marcel Duchamp uit 1917. In dit geval worden winkelrekken vol voedsel plots deel van een museumopstelling.

 

Vijf dagen lang gaat de tento.beredactie op zoek naar voedsel in de kunst. Vandaag gaat redacteur Benedict aan de slag met winkelrekken vol eten.

Meer lezen?

Special eten deel 1 - Maaltijden in de schilderkunst

Special eten deel 2 - Kunstig gevulde winkelrekken

 

Artikelfoto: Guillaume Bijl, Neuer Supermarkt, 2002 © Schirn Kunsthalle, Frankfurt