U bent hier

Bowie’s Tintoretto onthuld in Rubenshuis

Openbaar Kunstbezit Vlaanderen - Tintoretto Bowie

 

Het Rubenshuis is een bijzonder kunstwerk rijker. De Heilige Catharina (ca. 1560) van de Italiaanse renaissanceschilder Jacopo Tintoretto werd meer dan dertig jaar geleden aangekocht door Brits muziekicoon David Bowie. Na zijn dood werd het in 2016, samen met de rest van Bowie’s indrukwekkende collectie, geveild door Sotheby’s.

 

Het Antwerpse Rubenshuis kocht het schilderij van Tintoretto niet zelf aan, maar krijgt het in langdurige bruikleen van een privéverzamelaar, die liever anoniem blijft. Eén blik op het schilderij is genoeg om te begrijpen waarom het in het Rubenshuis een plaats heeft: de invloed van Tintoretto’s stijl op Rubens’ oeuvre is onmiskenbaar. Ben Van Beneden, directeur van het Rubenshuis, verklaart: “Tintoretto wordt nog tot de renaissanceperiode gerekend, maar je kan duidelijk zien dat hij de barok aankondigt.”

 

Pentimenti

 

Na de aankoop werd het schilderij in het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium in Brussel aan grondig onderzoek onderworpen. Een team specialisten onder leiding van Christina Currie ontdekte door middel van radiografie en infraroodreflectografie een virtuoze ondertekening. Hieruit blijkt dat Tintoretto een hulpraster tekende om de figuur van de engel vorm te geven. Ook bevond de groep filosofen zich oorspronkelijk hoger op het paneel, met op de achtergrond geen open lanschap, zoals in het eindresultaat te zien is, maar gebouwen.

 

 

Ook zogenaamde pentimenti werden blootgelegd. Pentimenti zijn kleine aanpassingen die een kunstenaar tijdens het schilderen - dus niet in de onderlaag - maakt in het werk. Die geschilderde correcties duiden wellicht op authenticiteit. Hoewel Tintoretto een groot atelier had met verscheidene assistenten en studenten, is het immers hoogst onwaarschijnlijk dat zij pentimenti zouden aanbrengen.

 

Terug naar Venetië 

 

Het schilderij van Tintoretto was oorspronkelijk bedoeld als altaarstuk voor de San Geminianokerk in Venetië. Daar hing het tot de kerk verwoest werd tijdens de Napoleontische bezetting van 1807. Het is niet ondenkbaar, zelfs hoogstwaarschijnlijk, dat Rubens het werk op deze locatie gezien heeft tijdens zijn verblijf in Italië. In 2019 keert De Heilige Catharina even terug naar Venetië, wanneer het voor de Biënnale uitgeleend wordt. Het zal dan Belgische kunstwerken van onder meer Rubens en Van Dyck uit het Rubenshuis en de collectie van het KMSKA vergezellen.

 

Publicatie

 

In oktober 2017 verschijnt, op basis van het onderzoek door het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium, een wetenschappelijke publicatie over Tintoretto’s Heilige Catharina. Het boek wordt gepubliceerd door de Colnaghi Foundation, een onafhankelijke stichting die het werk van oude meesters op een hedendaagse manier bij een breed publiek wil promoten. Voor dat hedendaags publiek is het natuurlijk bijzonder aantrekkelijk dat het werk zo lang in bezit is geweest van een populaire artiest als David Bowie. Daarom zal het boek bijdragen bevatten die niet alleen meer vertellen over Tintoretto en Rubens, maar ook over Bowie als kunstverzamelaar.